Nghệ thuật xâm mình Nhật Bản xưa và nay
Thứ năm, 25 Tháng 12 2008 00:49
JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL
Nguồn gốc của thuật xăm mình Nhật Bản đã được chứng minh là tồn tại từ thời Jomon (khoảng năm 10.000 đến năm 300 trước Công Nguyên). Jomon có nghĩa là "hoa văn dây thừng". Rất nhiều bình lọ bằng gốm với vết thừng trên về mặt đã được tìm thấy trong thời kỳ này. Sản phẩm tượng nhỏ bằng đất sét được làm trong thời gian này được gọi là dogu. Những bức dogu cổ nhất được tìm thấy gần Osaka năm 1977 có dấu vết của thuật xăm mình trên mặt. Chúng được đánh giá là có từ thế kỷ thứ 5 trước Công Nguyên. Những bức tượng nhỏ với dấu xăm cũng được tìm thấy trong thời Yayoi (từ năm 300 trước Công Nguyên đến năm 300 sau Công Nguyên).
Tục xăm mình của Nhật Bản được miêu tả trong lịch sử Trung Quốc thế kỷ thứ 3, Gishiwajinden, cũng là ghi chép lâu đời nhất đề cập đến Nhật Bản. Nhật Bản được gọi là Wa, và tục xăm mình được nói đến như sau:
"...Người Wa xăm lên mặt và vẽ lên người những mẫu hình. Họ thích lặn kiếm cá và vỏ sò. Trước đây họ vẽ mình chỉ để ngụy trang khỏi những loài cá lớn, nhưng sau này những mẫu hình trở thành vật trang trí. Những bộ lạc khác nhau có những cách sơn mình khác nhau. Vị trí và kích thước của hình mẫu thay đổi phụ thuộc vào vị trí trong xã hội hay mỗi cá nhân... Họ bôi lên mình màu hồng và đỏ giống như người Trung Hoa chúng ta dùng bột màu..."
Thời Kofun (năm 300 đến năm 600 sau Công Nguyên) là tiếp theo của thời Yayoi. Kofun mang nghĩa là "mộ cổ". Vào khoảng thời gian này những tượng đất sét hình búp bê, ngựa và nhà cửa đều được tìm thấy trong những nấm mồ. Những tượng này được gọi là haniwa - chỉ là cách gọi khác của dogu thời Jomon. Dấu hiệu trên một số haniwa được đánh giá như là những hình xăm.
Năm 622 sau Công Nguyên, một công sứ Trung Quốc đã ghi chép lại tục xăm mình của Nhật Bản trong Zuisho. Trong đó có một phần miêu tả thói quen xăm mình của những người phụ nữ vùng Ryukyu, "Ryukyu kokuden". Những đảo thuộc Ryukyu nay nằm trong quận Okinawa, ở miền cực Nam của Nhật Bản. Khi nơi này còn là một nước độc lập, nó luôn bị đe doạ bởi sự thống trị của Trung Quốc và Nhật Bản.
Ghi chép này, Zuisho, còn cho thấy Okinawa và Đài Loan đã thiết lập mối quan hệ thông thương từ thời đó. Tuy nhiên nó lại không chỉ rõ Ryukyu trong Zuisho có quan hệ với Okinawa hay Đài Loan. Rất nhiều nhà nghiên cứu đã khẳng định mẫu xăm ở Okinawa rất giống với kiểu xăm của một bộ phận thổ dân Trung Quốc. Hình xăm Okinawa có thể không chỉ liên hệ với tục xăm mình ở Đài Loan mà còn với Đông Nam Á.
Sách in ở Nhật Bản đã xuất hiện từ trước thế kỷ thứ 8. Cuốn Kojiki (năm 712 sau Công Nguyên) liệt kê ra rằng có 2 kiểu xăm mình. Kiểu thứ nhất là đánh dấu tước vị của những người đàn ông có địa vị cao trong xã hội. Kiểu còn lại là để nhận dạng tội phạm. Sau này trong cuốn ký sự niên đại của Nhật Bản, Nihonshoki, hoàn thành năm 720 sau Công Nguyên, có ghi chép về một người tên là Azumi no Murajihamako đã bị xăm lên người vì tội phản bội. Đây là ví dụ cho việc sử dụng xăm mình làm một hình phạt. McCallum (1988) đã tổng kết thói quen xăm mình của người Nhật Bản trong suốt thời Kofun. Khởi đầu thời kỳ này, xăm mình vẫn được coi như một tục lệ xã hội có thể chấp nhận được. Tuy nhiên dường như nó đang bắt đầu bắt gặp sự cấm đoán từ các tổ chức, có lẽ từ giữa thời kỳ.
Giữa năm 600 trước Công Nguyên và năm 1600, có rất ít tài liệu đề cập đến tục xăm mình. Tamabayashi (1956) và Van Gulik (1982) đã chỉ ra rằng bộ luật Joei lưu hành năm 1232 đã đề cập đến xăm mình như một hình phạt. Cũng theo một số nhà nghiên cứu (Richie 1980 và Van Gulik) thì xăm mình được sử dụng để đánh dấu và phân biệt những thành phần bị xã hội ruồng bỏ. Do vậy, những người nhận hình phạt xăm mình thường tập trung thành những nhóm nhỏ, bị gọi là eta (cách nói trại của người làng) và hinin (không phải con người).
Izawa (1973) và Tamabayashi (1956) cho biết tục xăm mình cũng được tìm thấy giữa những chiến binh samurai thế kỷ thứ 16. Trong thời gian đó, samurai xăm mình để được nhận dạng.
Người lính ra trận thường mặc áo giáp và có những đồ đạc để nhận dạng riêng nhưng những loài chim ăn xác thối thường lột trần những xác chết trên chiến trường làm cho việc nhận dạng trở nên khó khăn hơn. Trong trường hợp này những hình xăm là cách nhận dạng dễ dàng nhất.
Trong thời Tensho (1573~1591), những chiến binh samurai của bộ tộc Satsuma (giờ là vùng Kagoshima) đã xăm lên mình những ký tự tiếng Nhật lên bắp tay. Nhưng thông tin dạng này không rõ ràng để chứng thực lắm.
"...Người Wa xăm lên mặt và vẽ lên người những mẫu hình. Họ thích lặn kiếm cá và vỏ sò. Trước đây họ vẽ mình chỉ để ngụy trang khỏi những loài cá lớn, nhưng sau này những mẫu hình trở thành vật trang trí. Những bộ lạc khác nhau có những cách sơn mình khác nhau. Vị trí và kích thước của hình mẫu thay đổi phụ thuộc vào vị trí trong xã hội hay mỗi cá nhân... Họ bôi lên mình màu hồng và đỏ giống như người Trung Hoa chúng ta dùng bột màu..."
Thời Kofun (năm 300 đến năm 600 sau Công Nguyên) là tiếp theo của thời Yayoi. Kofun mang nghĩa là "mộ cổ". Vào khoảng thời gian này những tượng đất sét hình búp bê, ngựa và nhà cửa đều được tìm thấy trong những nấm mồ. Những tượng này được gọi là haniwa - chỉ là cách gọi khác của dogu thời Jomon. Dấu hiệu trên một số haniwa được đánh giá như là những hình xăm.
Năm 622 sau Công Nguyên, một công sứ Trung Quốc đã ghi chép lại tục xăm mình của Nhật Bản trong Zuisho. Trong đó có một phần miêu tả thói quen xăm mình của những người phụ nữ vùng Ryukyu, "Ryukyu kokuden". Những đảo thuộc Ryukyu nay nằm trong quận Okinawa, ở miền cực Nam của Nhật Bản. Khi nơi này còn là một nước độc lập, nó luôn bị đe doạ bởi sự thống trị của Trung Quốc và Nhật Bản.
Ghi chép này, Zuisho, còn cho thấy Okinawa và Đài Loan đã thiết lập mối quan hệ thông thương từ thời đó. Tuy nhiên nó lại không chỉ rõ Ryukyu trong Zuisho có quan hệ với Okinawa hay Đài Loan. Rất nhiều nhà nghiên cứu đã khẳng định mẫu xăm ở Okinawa rất giống với kiểu xăm của một bộ phận thổ dân Trung Quốc. Hình xăm Okinawa có thể không chỉ liên hệ với tục xăm mình ở Đài Loan mà còn với Đông Nam Á.
Sách in ở Nhật Bản đã xuất hiện từ trước thế kỷ thứ 8. Cuốn Kojiki (năm 712 sau Công Nguyên) liệt kê ra rằng có 2 kiểu xăm mình. Kiểu thứ nhất là đánh dấu tước vị của những người đàn ông có địa vị cao trong xã hội. Kiểu còn lại là để nhận dạng tội phạm. Sau này trong cuốn ký sự niên đại của Nhật Bản, Nihonshoki, hoàn thành năm 720 sau Công Nguyên, có ghi chép về một người tên là Azumi no Murajihamako đã bị xăm lên người vì tội phản bội. Đây là ví dụ cho việc sử dụng xăm mình làm một hình phạt. McCallum (1988) đã tổng kết thói quen xăm mình của người Nhật Bản trong suốt thời Kofun. Khởi đầu thời kỳ này, xăm mình vẫn được coi như một tục lệ xã hội có thể chấp nhận được. Tuy nhiên dường như nó đang bắt đầu bắt gặp sự cấm đoán từ các tổ chức, có lẽ từ giữa thời kỳ.
Giữa năm 600 trước Công Nguyên và năm 1600, có rất ít tài liệu đề cập đến tục xăm mình. Tamabayashi (1956) và Van Gulik (1982) đã chỉ ra rằng bộ luật Joei lưu hành năm 1232 đã đề cập đến xăm mình như một hình phạt. Cũng theo một số nhà nghiên cứu (Richie 1980 và Van Gulik) thì xăm mình được sử dụng để đánh dấu và phân biệt những thành phần bị xã hội ruồng bỏ. Do vậy, những người nhận hình phạt xăm mình thường tập trung thành những nhóm nhỏ, bị gọi là eta (cách nói trại của người làng) và hinin (không phải con người).
Izawa (1973) và Tamabayashi (1956) cho biết tục xăm mình cũng được tìm thấy giữa những chiến binh samurai thế kỷ thứ 16. Trong thời gian đó, samurai xăm mình để được nhận dạng.
Người lính ra trận thường mặc áo giáp và có những đồ đạc để nhận dạng riêng nhưng những loài chim ăn xác thối thường lột trần những xác chết trên chiến trường làm cho việc nhận dạng trở nên khó khăn hơn. Trong trường hợp này những hình xăm là cách nhận dạng dễ dàng nhất.
Trong thời Tensho (1573~1591), những chiến binh samurai của bộ tộc Satsuma (giờ là vùng Kagoshima) đã xăm lên mình những ký tự tiếng Nhật lên bắp tay. Nhưng thông tin dạng này không rõ ràng để chứng thực lắm.